چالشها و چشمانداز صندوقهای درآمد ثابت ارزی؛ از جهش سرمایه تا غول بیاعتمادی
به گزارش عصر آنلاین، ظهور ابزارهای نوین مالی همواره با پرسشهای جدی در خصوص کارایی، ریسکها و نحوه تأثیرگذاری آنها بر متغیرهای کلان اقتصادی همراه است. در همین راستا، راهاندازی صندوقهای درآمد ثابت ارزی به عنوان راهکاری برای جذب نقدینگی خفته و هدایت داراییهای راکد به سمت پروژههای مولد، چشمانداز تازهای را پیش روی بازار سرمایه گشوده است. با این حال، موفقیت این ابزار بیش از هر چیز در گروی پایداری مقررات و اطمینان خاطر سرمایهگذاران از بازگشت دقیق داراییهاست.
نگاهی به سازوکار عملیاتی و ساختار حقوقی صندوقهای ارزی
سید رضا راستیالحسینی، کارشناس پولی و بانکی، در این زمینه معتقد است: «صندوقهای درآمد ثابت ارزی ابزارهای نوینی هستند که تحت نظارت مشترک سازمان بورس و اوراق بهادار و بانک مرکزی با هدف جذب ارزهای غیرمولد، اسکناسها و حوالههای ارزی راهاندازی میشوند. تمامی فرآیندهای صدور و ابطال واحدهای این صندوقها به صورت ارزی انجام میگیرد و هیچگونه تبدیل اجباری به ریال در مراحل عملیاتی آن وجود ندارد.»
وی میافزاید: «بر اساس ضوابط تعیینشده، ارزش هر واحد سرمایهگذاری ۱۰ دلار، حداقل ورود ۱۰۰ دلار و سقف تملک برای هر شخص حقیقی یا حقوقی حداکثر ۵ درصد از کل ارزش صندوق است. منابع این صندوقها صرفاً در ابزارهای بدهی ارزی، اوراق مرابحه ارزی پروژههای صادراتمحور و سپردههای ارزی نزد شبکه بانکی سرمایهگذاری میشود.»
موانع اعتباری و ریسکهای پیشروی سیستم
این کارشناس اقتصادی درباره چالشهای اجرایی طرح تصریح میکند: «بزرگترین چالش این ابزار، چگونگی تحقق نرخ سودهای مطرحشده در حدود ۸ تا ۱۲ درصد ارزی است. در شرایط تحریمی و عدم دسترسی به بازارهای مالی بینالمللی، چنین نرخهایی در مقایسه با استاندارد جهانی سودهای ارزی، بسیار بالا ارزیابی میشود.»
او همچنین اضافه میکند: «این چالش میتواند ناشی از ریسک اعتباری طرحهای زیرساختی، ریسک نکول ناشی از عدم تحقق درآمدهای ارزی شرکتهای صادراتمحور و ریسک عدم ایفای تعهدات ارزی در زمان ابطال واحدها باشد. در صورت بروز هرگونه ناترازی مالی، احتمال فشار بر منابع بانک مرکزی برای تضمین اصل و سود یا تغییر اجباری نحوه تسویه از ارزی به ریالی وجود خواهد داشت.»
ترمیم حافظه تاریخی بازار و چالش اعتماد عمومی
راستیالحسینی در پاسخ به این پرسش که آیا موفقیت صندوقهای طلا میتواند به این ابزار کمک کند، پاسخ داد: «اگرچه تجربه صندوقهای طلا و کالایی به دلیل شفافیت در قیمتگذاری و نقدشوندگی بالا موفق بوده است، اما ترمیم حافظه تاریخی سرمایهگذاران درباره داراییهای ارزی مستلزم اثبات پایداری مقررات است.»
وی تاکید کرد: «در دورههای گذشته، مداخلههای دستوری و تغییر نحوه تسویه سپردههای ارزی بانکی از اسکناس به ریال، بیاعتمادی عمیقی ایجاد کرده است. بنابراین، صرفِ شبیهسازی ساختار صندوقهای کالایی کافی نیست؛ بلکه تضمین حقوقی کامل و ایفای تعهدات به صورت ارز فیزیکی در زمان ابطال، تعیینکننده اصلی میزان استقبال عمومی خواهد بود.»
پیامدها بر بازار سهام، صندوقهای ریالی و نرخ ارز
این تحلیلگر پولی درباره اثرگذاری بر سایر بازارها گفت: «ورود این ابزار میتواند منجر به جابهجایی و تغییر ترکیب داراییها در بازار سرمایه شود. در صورت جلب اعتماد عمومی، بخشی از منابع صندوقهای درآمد ثابت ریالی به دلیل وجود تورم و ریسک کاهش ارزش پول ملی، به سمت صندوقهای ارزی حرکت خواهد کرد که این امر فشار بر نرخ بهره ریالی را افزایش میدهد.»
وی در خصوص بازار سهام و ارز افزود: «بر روی بازار سهام، اثر دوگانهای متصور است؛ از یکسو رقابت برای جذب نقدینگی میتواند بازار سهام را در کوتاهمدت دچار کمبود تقاضا کند، اما از سوی دیگر، تأمین مالی پروژههای صادراتمحور پتروشیمی و معدنی از طریق این صندوقها، پایداری عملیاتی شرکتهای بورسی را در بلندمدت بهبود میبخشد. همچنین صندوقهای طلا و نقره به عنوان رقیب مستقیم، بخشی از سهم خود را در مدیریت پوشش ریسک به این ابزار جدید واگذار خواهند کرد.»
راستیالحسینی در پایان درباره نوسانات نرخ ارز خاطرنشان کرد: «تأثیر این ابزار بر بازار ارز مشروط و دارای تیغ دوکاره است. در سناریوی مثبت، چنانچه این صندوقها موفق به جلب اعتماد دارندگان ارزهای خانگی ــ برآورد بیش از ۲۰ میلیارد دلار اسکناس راکد ــ شوند و بازدهی واقعی ارزی محقق گردد، تقاضای احتیاطی برای خرید اسکناس فیزیکی تضعیف شده و داراییهای بلوکهشده به چرخه مولد تزریق میشوند که پیامد مستقیم آن فروکش التهاب مقطعی در بازار آزاد خواهد بود. اما در نقطه مقابل، اگر اعتماد کافی جلب نشود یا ابهامی در تسویه ارزی پدید آید، تقاضای ایجادشده برای ورود به صندوق میتواند از محل ریال به بازار غیررسمی سرریز کند؛ بدین صورت که افراد برای بهرهمندی از سود دلاری، ریال خود را در بازار آزاد به دلار تبدیل کنند تا وارد صندوق شوند. در این حالت، نهتنها التهاب کاهش نمییابد، بلکه خود صندوق به پیشران تقاضای نقدی در بازار آزاد و انباشت تعهدات پرریسک ارزی بدل خواهد شد.»
دیدگاهها و نظرات کاربران
بدون دیدگاهبرای ثبت دیدگاه باید وارد حساب کاربری خود شوید
جهت ارسال نظرات، مشارکت در گفتگو و تعامل با نویسندگان، لطفاً وارد شوید یا عضو شوید.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.