پیام سیستم
عصر آنلاین
پروفایل

کاربر مهمان

ورود به حساب کاربری
کاور
رادیو دیده‌بان
سرویس چندرسانه‌ای
۰۰:۰۰

خلاصه‌ساز هوشمند دیده‌بان AI

تازه‌ترین عناوین خبری:
کلید امید در پرند؛ ۱۵۱۲ خانواده مسکن ملی خانه‌دار شدند
کلید امید در پرند؛ ۱۵۱۲ خانواده مسکن ملی خانه‌دار شدند
اقتصاد · 56 دقیقه پیش
پرده‌برداری از نمایش «خدا نخواست» با کارگردانی مهدی کاسه‌ساز در تماشاخانه هیلاج
پرده‌برداری از نمایش «خدا نخواست» با کارگردانی مهدی کاسه‌ساز در تماشاخانه هیلاج
فرهنگ و هنر · 58 دقیقه پیش
تدابیر اضطراری وزارت نفت برای جبران کسری گاز؛ ذخیره‌سازی حداکثری سوخت مایع کلید خورد
تدابیر اضطراری وزارت نفت برای جبران کسری گاز؛ ذخیره‌سازی حداکثری سوخت مایع کلید خورد
اقتصاد · 2 ساعت پیش
نوای جادویی تنبورنوازان در تالار وحدت؛ شب رویایی «نسل خلیل» و خاطره‌بازی با سیدخلیل عالی‌نژاد
نوای جادویی تنبورنوازان در تالار وحدت؛ شب رویایی «نسل خلیل» و خاطره‌بازی با سیدخلیل عالی‌نژاد
فرهنگ و هنر · 2 ساعت پیش

گاه‌شمار و آرشیو وبلاگی دیده‌بان

تست دو

تست دو

تست دو

تحریریه · 2 سپتامبر 2026
معرفی سری گلکسی S26 زودتر از انتظار انجام خواهد شد

معرفی سری گلکسی S26 زودتر از انتظار انجام خواهد شد

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه…

تحریریه · 22 نوامبر 2025
نام آیفون ۲۰ جایگزین آیفون ۱۹ می‌شود

نام آیفون ۲۰ جایگزین آیفون ۱۹ می‌شود

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه…

تحریریه · 22 نوامبر 2025
بهترین کاور برای آیفون ۱۷ پرو مکس؛ بهترین محافظ‌ها برای گوشی

بهترین کاور برای آیفون ۱۷ پرو مکس؛ بهترین محافظ‌ها برای گوشی

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه…

تحریریه · 22 نوامبر 2025
توافق فروش تیک‌تاک نهایی می‌شود

توافق فروش تیک‌تاک نهایی می‌شود

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه…

تحریریه · 22 نوامبر 2025

تیتر دو و یادداشت‌های برگزیده

سیاسی و راهبردی
متن کامل
۰1

کلید امید در پرند؛ ۱۵۱۲ خانواده مسکن ملی خانه‌دار شدند

56 دقیقه پیش
۰2

پرده‌برداری از نمایش «خدا نخواست» با کارگردانی مهدی کاسه‌ساز در تماشاخانه هیلاج

58 دقیقه پیش
۰3

تدابیر اضطراری وزارت نفت برای جبران کسری گاز؛ ذخیره‌سازی حداکثری سوخت مایع کلید خورد

2 ساعت پیش
گزارش تصویری
عکس روز
نوای جادویی تنبورنوازان در تالار وحدت؛ شب رویایی «نسل خلیل» و خاطره‌بازی با سیدخلیل عالی‌نژاد

نوای جادویی تنبورنوازان در تالار وحدت؛ شب رویایی «نسل خلیل» و خاطره‌بازی با سیدخلیل عالی‌نژاد

2 ساعت پیش
دهلی‌نو میزبان نقشه راه مشترک اوپک و هند؛ تمرکز بر ثبات و امنیت بازار نفت

دهلی‌نو میزبان نقشه راه مشترک اوپک و هند؛ تمرکز بر ثبات و امنیت بازار نفت

3 ساعت پیش
تقدیر جشنواره رم از سوزان ساراندون به پاس سال‌ها ایستادگی و استقلال از ماشین هالیوود

تقدیر جشنواره رم از سوزان ساراندون به پاس سال‌ها ایستادگی و استقلال از ماشین هالیوود

3 ساعت پیش
یادداشت نخبگان
دیدگاه
تحریریه
تحریریه
تحلیل‌گر ارشد

ابهام در آسمان مسقط؛ آیا پرونده پروازهای ایران و عمان بسته شد؟

تحریریه
تحریریه
تحلیل‌گر ارشد

دفاع جانانه تام کروز از اصالت سینما و جادوی هنر انسانی در برابر موج هوش مصنوعی

تحریریه
تحریریه
تحلیل‌گر ارشد

صعود خیره‌کننده سکه به کانال ۲۳۶ میلیونی؛ آخرین آمار بازار طلا

اخبار اقتصادی و بازار

تست دو

تست دو

3 هفته پیش
معرفی سری گلکسی S26 زودتر از انتظار انجام خواهد شد

معرفی سری گلکسی S26 زودتر از انتظار انجام خواهد شد

10 ماه پیش
نام آیفون ۲۰ جایگزین آیفون ۱۹ می‌شود

نام آیفون ۲۰ جایگزین آیفون ۱۹ می‌شود

10 ماه پیش
بهترین کاور برای آیفون ۱۷ پرو مکس؛ بهترین محافظ‌ها برای گوشی

بهترین کاور برای آیفون ۱۷ پرو مکس؛ بهترین محافظ‌ها برای گوشی

10 ماه پیش
توافق فروش تیک‌تاک نهایی می‌شود

توافق فروش تیک‌تاک نهایی می‌شود

10 ماه پیش
حباب AI چیست و آیا به زودی فرومی‌پاشد؟

حباب AI چیست و آیا به زودی فرومی‌پاشد؟

10 ماه پیش

بریفینگ امروز

نام آیفون ۲۰ جایگزین آیفون ۱۹ می‌شود
تکنولوژی 10 ماه پیش

نام آیفون ۲۰ جایگزین آیفون ۱۹ می‌شود

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است. چاپگرها و متون بلکه…

تکنولوژی 10 ماه پیش

بهترین کاور برای آیفون ۱۷ پرو مکس؛ بهترین محافظ‌ها برای گوشی

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و…

تکنولوژی 10 ماه پیش

توافق فروش تیک‌تاک نهایی می‌شود

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و…

تکنولوژی 10 ماه پیش

حباب AI چیست و آیا به زودی فرومی‌پاشد؟

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و…

تکنولوژی 10 ماه پیش

معرفی مچ بند ورزشی WHOOP: تحولی در ردیابی سلامت و تناسب اندام

لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و…

تهران
در حال بارگذاری نقشه...
اخبار استان‌ها تهران
روی استان‌ها کلیک کنید

چندرسانه‌ای دیده‌بان

پخش زنده و برنامه‌های تحلیلی
تست دو

معرفی سری گلکسی S26 زودتر از انتظار انجام خواهد شد

رادیو دیده‌بان · پادکست اختصاصی

نام آیفون ۲۰ جایگزین آیفون ۱۹ می‌شود

رادیو دیده‌بان · پادکست اختصاصی

دسته‌بندی خبرها

مرور تازه‌ترین تحلیل‌ها و اخبار این حوزه

آرشیو جامع دیده‌بان

دسترسی سریع به بانک گزارش‌ها، مقالات و یادداشت‌ها بر اساس سال، ماه و سرویس خبری

کلید امید در پرند؛ ۱۵۱۲ خانواده مسکن ملی خانه‌دار شدند اقتصاد

کلید امید در پرند؛ ۱۵۱۲ خانواده مسکن ملی خانه‌دار شدند

با حضور مسئولان کشوری و استانی، ۱۵۱۲ واحد مسکونی در قالب نهضت ملی مسکن طی مراسمی در شهر…

۰ 56 دقیقه پیش ۰
پرده‌برداری از نمایش «خدا نخواست» با کارگردانی مهدی کاسه‌ساز در تماشاخانه هیلاج فرهنگ و هنر

پرده‌برداری از نمایش «خدا نخواست» با کارگردانی مهدی کاسه‌ساز در تماشاخانه هیلاج

نمایش «خدا نخواست» به نویسندگی و کارگردانی مهدی کاسه‌ساز از اول مهر ۱۴۰۵ در تماشاخانه هیلاج روی صحنه…

۰ 58 دقیقه پیش ۰
تدابیر اضطراری وزارت نفت برای جبران کسری گاز؛ ذخیره‌سازی حداکثری سوخت مایع کلید خورد اقتصاد

تدابیر اضطراری وزارت نفت برای جبران کسری گاز؛ ذخیره‌سازی حداکثری سوخت مایع کلید خورد

وزیر نفت در تشریح برنامه‌های عبور از زمستان از جبران بخشی از کسری گاز و انجام اقدامات گسترده…

۰ 2 ساعت پیش ۰
نوای جادویی تنبورنوازان در تالار وحدت؛ شب رویایی «نسل خلیل» و خاطره‌بازی با سیدخلیل عالی‌نژاد فرهنگ و هنر

نوای جادویی تنبورنوازان در تالار وحدت؛ شب رویایی «نسل خلیل» و خاطره‌بازی با سیدخلیل عالی‌نژاد

گروه تنبورنوازان «نسل خلیل» به سرپرستی هژیر مهرافروز با همراهی گروه پرفورمنس «جریان» و اجرای قطعات متنوع، شب…

۰ 2 ساعت پیش ۰
دهلی‌نو میزبان نقشه راه مشترک اوپک و هند؛ تمرکز بر ثبات و امنیت بازار نفت اقتصاد

دهلی‌نو میزبان نقشه راه مشترک اوپک و هند؛ تمرکز بر ثبات و امنیت بازار نفت

هفتمین نشست عالی‌رتبه گفتگوی انرژی اوپک و هند در دهلی‌نو برگزار شد و مقامات ارشد بر سر ثبات…

۰ 3 ساعت پیش ۰
تقدیر جشنواره رم از سوزان ساراندون به پاس سال‌ها ایستادگی و استقلال از ماشین هالیوود فرهنگ و هنر

تقدیر جشنواره رم از سوزان ساراندون به پاس سال‌ها ایستادگی و استقلال از ماشین هالیوود

جشنواره فیلم رم از سوزان ساراندون به خاطر سال‌ها حفظ استقلال هنری از سیستم هالیوود و کارنامه پربارش…

۰ 3 ساعت پیش ۰
ابهام در آسمان مسقط؛ آیا پرونده پروازهای ایران و عمان بسته شد؟ اقتصاد

ابهام در آسمان مسقط؛ آیا پرونده پروازهای ایران و عمان بسته شد؟

به دنبال لغو پروازهای شرکت ماهان به مسقط، وضعیت عرضه بلیت و فعالیت سایر ایرلاین‌ها در مسیر ایران…

۰ 5 ساعت پیش ۰
دفاع جانانه تام کروز از اصالت سینما و جادوی هنر انسانی در برابر موج هوش مصنوعی فرهنگ و هنر

دفاع جانانه تام کروز از اصالت سینما و جادوی هنر انسانی در برابر موج هوش مصنوعی

تام کروز در رویداد بفتا در لندن طی سخنرانی پرشوری از اصالت هنر انسانی و تجربه جمعی سینما…

۰ 5 ساعت پیش ۰
صعود خیره‌کننده سکه به کانال ۲۳۶ میلیونی؛ آخرین آمار بازار طلا اقتصاد

صعود خیره‌کننده سکه به کانال ۲۳۶ میلیونی؛ آخرین آمار بازار طلا

بازار طلا و سکه در روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ نوسانات مهمی را تجربه کرد و سکه طرح…

۰ 6 ساعت پیش ۰
رقابت ۷ اثر منتخب در بخش مستند کوتاه جشنواره فیلم کودک و نوجوان اصفهان فرهنگ و هنر

رقابت ۷ اثر منتخب در بخش مستند کوتاه جشنواره فیلم کودک و نوجوان اصفهان

اسامی هفت مستند کوتاه راه یافته به بخش مسابقه سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان اعلام شد…

۰ 7 ساعت پیش ۰
گشایش کریدورهای جدید ریلی و دریایی؛ چالش‌ها و راهبردهای نوین صادراتی ایران اقتصاد

گشایش کریدورهای جدید ریلی و دریایی؛ چالش‌ها و راهبردهای نوین صادراتی ایران

معاون سازمان توسعه تجارت در نشست خبری اخیر خود از توسعه مسیرهای ریلی و دریایی برای استمرار تجارت…

۰ 7 ساعت پیش ۰
پرونده بیست‌وپجمین مسابقه مطبوعاتی انجمن منتقدان خانه تئاتر بسته می‌شود فرهنگ و هنر

پرونده بیست‌وپجمین مسابقه مطبوعاتی انجمن منتقدان خانه تئاتر بسته می‌شود

پرونده بیست‌وپجمین مسابقه مطبوعاتی انجمن منتقدان، نویسندگان و پژوهشگران خانه تئاتر با معرفی برگزیدگان در سالن جلیل شهناز…

۰ 8 ساعت پیش ۰

ورود به حساب دیده‌بان

شماره همراه خود را جهت دریافت کد ورود وارد نمایید

پروفایل
📷 تغییر عکس

کاربر سیستم

09xxxxxxxxx · عضو سامانه دیده‌بان

⭐ تاریخ عضویت: فعال (اشتراک طلایی)

💬 دیدگاه‌های من

برای مشاهده دیدگاه‌ها وارد حساب خود شوید.

🔖 مطالب نشان‌شده

هنوز مطلبی را نشان نکرده‌اید.

ریشه‌یابی بحران اقتباس روی صحنه نمایش؛ وقتی عافیت‌طلبی جایگزین تفکر می‌شود

ریشه‌یابی بحران اقتباس روی صحنه نمایش؛ وقتی عافیت‌طلبی جایگزین تفکر می‌شود

تاریخ انتشار: 22 سپتامبر 2026 بازدید: ۰ زمان مطالعه: ۱ دقیقه

نشست‌های تخصصی «عصر آنلاین» درباره «بازآفرینی روایت» در مدیوم‌های مختلف هنری، برای سومین بار به بررسی چالش‌ها، خطاهای رایج و ابعاد مختلف اقتباس در تئاتر ایران پرداخت. در این نشست، مهام میقانی، نمایشنامه‌نویس و داستان‌نویس، مهمان این مجموعه بود تا پیرامون مفهوم اقتباس، تفاوت‌های آن در سینما و تئاتر، دلایل مهجوریت آثار اقتباسی در تئاتر کشور و نحوه مواجهه با متون کلاسیک به بحث و گفت‌وگو بنشیند.

طیف گسترده اقتباس؛ از ترنسپوزیشن تا بازآفرینی تفسیری

در سراسر جهان ارتباط میان ادبیات داستانی و تئاتر نسبت به سینما محدودتر است. برای مثال، در سینمای هالیوود بیش از ۷۰ درصد فیلم‌هایی که سالانه تولید می‌شوند، به نوعی اقتباسی هستند. این موضوع نشان می‌دهد که اقتباس چه جایگاه و پیوستگی مهمی با سینما دارد.

مهام اقتباس تعاریف متعددی دارد و فکر می‌کنم از یک منظر می‌توان این بازه عظیم را دارای ابتدا و انتهایی مشخص دانست. در یک سوی این بازه، چیزی قرار دارد که به آن «ترنسپوزیشن» یا اقتباس عین‌به‌عین می‌گویند. در این شکل، تلاش می‌شود مثلاً یک داستان کوتاه به‌صورت کامل به یک مدیوم دیگر، مثل سینما یا تئاتر، منتقل شود. در این شرایط، مفهوم اثر حفظ می‌شود، کاراکترها دست‌نخورده باقی می‌مانند، اسامی تغییر نمی‌کنند و حوزه تماتیک اثر نیز تغییر چندانی ندارد؛ در واقع اثر فقط از یک مدیوم به مدیوم دیگر انتقال پیدا می‌کند. در سوی دیگر این بازه، با نوعی اقتباس تفسیری مواجهیم که ممکن است در آن کاراکترها کم یا زیاد شوند، حوزه تماتیک تغییر کند و حتی اثر بومی‌سازی شود؛ مثلاً شما یک اثر سوئدی را بردارید و آن را در یک شهر ایران اجرا کنید. در اینجا دیگر صرفاً انتقال اثر اتفاق نمی‌افتد، بلکه نوعی الهام گرفتن و بازآفرینی از اثر مرجع صورت می‌گیرد. البته بین این ۲ حالت، عناوین و سطوح متعدد دیگری هم وجود دارد که می‌توان برای آنها نام‌گذاری کرد. اساساً ریشه اقتباس از ادبیات داستانی می‌آید و تلاش می‌کند ادبیات روایی را به ادبیات نمایشی ترجمه کند. این مفهوم البته بیشتر در سینما معنا پیدا کرده و در تئاتر کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مسئله هم مختص کشور ما نیست و در سراسر جهان ارتباط میان ادبیات داستانی و تئاتر نسبت به سینما محدودتر است. برای مثال، در سینمای هالیوود بیش از ۷۰ درصد فیلم‌هایی که سالانه تولید می‌شوند، به نوعی اقتباسی هستند. این موضوع نشان می‌دهد که اقتباس چه جایگاه و پیوستگی مهمی با سینما دارد. در سینمای ما چنین وضعیتی به هیچ وجه وجود ندارد و در تئاتر نیز اقتباس بسیار کمتر اتفاق می‌افتد.

سایه سنگین محافظه‌کاری و پناه بردن به متون پیشا‌اقتباسی

در مورد تئاتر، آنچه شما از آن به عنوان متون اقتباسی نام می‌برید، به نظر من بیشتر یک وضعیت «پیشا اقتباسی» است. این وضعیت از ۲ گرایش ناشی می‌شود؛ یکی نهایت عافیت‌طلبی و محافظه‌کاری و دیگری عدم تلاش برای مطالعه متون تازه. در فضایی که کمبود اعتمادبه‌نفس کاملاً مشهود است، نویسنده و کارگردان تلاش می‌کنند به دلیل اینکه احساس می‌کنند اثرشان ممکن است از جذابیت لازم برخوردار نباشد، به جذابیت متونی دستاویز شوند که دهه‌هاست در ایران شناخته شده‌اند. بهتر از من می‌دانید که تئاتر ما هیچ‌وقت شکسپیری نبوده است. شکسپیر در آغاز تئاتر مدرن ایران به اندازه مولیر تأثیرگذار نبود. از همان ابتدا مولیر وارد شد، اقتباس شد، به نسخه‌های ایرانی تبدیل و در فرهنگ ایرانی کانالیزه شد و پیش رفت. اما شکسپیر سال‌ها و دهه‌ها بعد اهمیت پیدا کرد. به گمان من، بخشی از این انتخاب‌ها به دلایل غیرهنری و بسیاری اوقات با توجیه‌های اقتصادی و فرهنگی اتفاق می‌افتد. فرض کنید سالن‌های ما دوست دارند مدت نمایش کوتاه باشد. شما در ۶۰ یا ۷۰ دقیقه احتمال بسیار پایینی دارید که بتوانید یک درام کامل تعریف کنید؛ چون درام مستلزم زمان است و باید در بستری اتفاق بیفتد. البته این به این معنا نیست که نمی‌توان در مدت کوتاه درام ساخت.

بسیاری داستان‌ها در مدت زمان کمی شکل می‌گیرند. اما وقتی با این فقدان مواجهیم و یک سالن باید در طول یک روز سه اجرا داشته باشد، بخشی از درامی که نویسنده باید ارائه دهد، روی دوش تماشاگر گذاشته می‌شود. یعنی از آگاهی پیشین مخاطب استفاده می‌کنیم. وقتی «هملت» را می‌بینند، «هملت» را می‌شناسند و می‌دانند مسئله آدمی که روی صحنه می‌بینند چیست. وقتی «مکبث» را می‌شناسند، با آن آشنایی دارند و بسیاری از اطلاعات دیگر لازم نیست از سوی نویسنده ارائه شود. این کار را راحت می‌کند. به نظر من در چنین شرایطی مفهوم تازه‌ای در اثر گذاشته نمی‌شود، اثر به چالش کشیده نمی‌شود و حوزه تماتیک آن نیز مورد پرسش قرار نمی‌گیرد و با شرایط کنونی همسو نمی‌شود. در نهایت، فقط یک تزئین اتفاق می‌افتد تا بگوییم داریم کار بزرگی انجام می‌دهیم. احتمالاً ما فقدان توانایی خودمان در نوشتن درباره مسائل کنونی را به رسمیت شناخته‌ایم و به سراغ متونی می‌رویم که جواب خود را پس داده‌اند؛ آثاری که بخشی از میراث و تاریخ ادبیات نمایشی هستند. بنابراین من این را اساساً اقتباس نمی‌دانم. این‌ها بیشتر دستاویزی برای طلب اهمیتی هستند که در خود اثر وجود ندارد.

سردرگمی فرمی و ریشه‌های تاریخی تئاتر موقعیت‌محور

وقتی شما به عنوان نویسنده موقعیت‌محور بار می‌آیید، هنگام اقتباس هم قادر به شناسایی عناصر دراماتیک نیستید. در نتیجه گرفتار لحظه‌ها و موقعیت‌ها می‌شوید و تلاش می‌کنید کاراکترها را بازتولید کنید یا عناصر متن اصلی را از بدن یک اثر بگیرید و در بدن اثر دیگری جای‌گذاری کنیداقتباس قطعاً در فضای فرمی و حوزه کارگردانی هم معنا دارد. برای مثال، سال گذشته اقتباسی از «مکبث» دیدم؛ «مکبث» را در جنگ افغانستان و جنگ‌های اخیر در ابتدای قرن بیست‌ویکم تصویر کرده بود. در اینجا ضرورت اقتباس بسیار واضح‌تر است؛ چون اثر تلاش کرده بود شرایط خود را با مسائل موجود تطبیق دهد. مسئله‌های موجود در آن اثر که بر مبنای وضعیت اجتماعی قرن شانزدهم انگلستان شکل گرفته بود، تغییر کرده بودند. منظورم از مسئله، پروبلماتیک متن نیست، بلکه کشمکش درون متن و آن تنش بیرونی و درونی است که «مکبث» را می‌سازد. این تنش کاملاً استحاله پیدا کرده و تغییر شکل داده بود، اما همچنان به دلیل چشم‌اندازهای دیگر، یگانگی خود را با متن حفظ کرده بود. به نظرم بخشی از آنچه ما انجام می‌دهیم، حاصل یک سردرگمی است. علاوه بر عدم اعتمادبه‌نفس، ما همیشه یک ناآشنایی عمیق با آنچه در تئاتر دنیا و ادبیات نمایشی جهان می‌گذرد داشته‌ایم. یکی از بحران‌های ما این بوده که زبانمان به دلیل الفبا اساساً از الفبای غربی جدا بوده و این ۲ حوزه را از هم دورتر کرده است. بنابراین بخش زیادی از ارتباط ما با ادبیات نمایشی جهان روی دوش مترجمان قرار گرفته است؛ اینکه چه مترجمان چه آثاری را ترجمه کرده‌اند و ترجمه آنها باعث شده ما تصور کنیم فقط همین متون، متون برجسته تئاتر جهان هستند. پس از نسل اول، یعنی بعد از ورود مولیر و شکسپیر و دیگر آثار، در نسل دوم گرفتار متونی شدیم که گرچه ارزشمند، معروف و برجسته بودند، اما دیگر انتخاب‌های ما چندان رشد نکردند. در این میان انقلاب هم رخ داد و یک وقفه حدوداً یک‌دهه‌ای در تئاتر ایران اتفاق افتاد. این وقفه باعث شد نوعی نگاه نوستالژیک به گذشته پیدا کنیم و مدام آن را بازتولید کنیم. از سوی دیگر، اساساً تئاتر ایران در تاریخ خود چندان داستان‌محور نیست، بلکه موقعیت‌محور و در درجه دوم شخصیت‌محور است.

معمولاً از گفتن داستان محروم بوده‌ایم و به نظرم این یک کاستی است. وقتی شما به عنوان نویسنده موقعیت‌محور بار می‌آیید، هنگام اقتباس هم قادر به شناسایی عناصر دراماتیک نیستید. در نتیجه گرفتار لحظه‌ها و موقعیت‌ها می‌شوید و تلاش می‌کنید کاراکترها را بازتولید کنید یا عناصر متن اصلی را از بدن یک اثر بگیرید و در بدن اثر دیگری جای‌گذاری کنید؛ در حالی که لزوماً کارکرد قبلی خود را ندارند. به همین دلیل، کاستی اصلی را در نداشتن درام می‌بینم؛ یعنی انتقال ندادن درام و پیرنگ اثر و تلاش برای انتقال عناصر حاشیه‌ای. این عناصر حاشیه‌ای همیشه نوعی بلبشو ایجاد می‌کنند و باعث می‌شوند با متنی مواجه باشیم که سایه‌ای از متن دیگری را دارد، اما حتی تأثیراتی را که سال‌ها از آن آثار گرفته‌ایم و برایمان تکراری شده‌اند نیز دیگر ندارد. برای تئاتر، اگر قرار باشد اقتباس بیرون از مدیوم درام اتفاق بیفتد، نه اینکه صرفاً تئاتر از تئاتر یا نمایشنامه از نمایشنامه باشد، باید اتفاق دیگری رخ دهد. اینکه صرفاً یک متن را ایرانیزه کنیم یا یک متن شناخته‌شده را نمادپردازانه کنیم، از نظر من اقتباس نیست. حتی من نام این کار را «نمادپردازانه کردن» نمی‌گذارم؛ بلکه آن را ایجاد بلبشو می‌دانم. محترمانه‌ترین برخوردی که می‌توانیم با این اغتشاش دراماتیک داشته باشیم این است که بگوییم اثر نمادپردازانه است. در حالی که معنی‌ای که در متن قابل استخراج نیست، به افق انتظارات ما برمی‌گردد و ما آن را می‌سازیم.

تحریریه

تحریریه

گروهی از نویسندگان

دیدگاه‌ها و نظرات کاربران

بدون دیدگاه

برای ثبت دیدگاه باید وارد حساب کاربری خود شوید

جهت ارسال نظرات، مشارکت در گفتگو و تعامل با نویسندگان، لطفاً وارد شوید یا عضو شوید.

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.

خانه
جستجو
آرشیو
تم شب