روایت هنر و مقاومت؛ نگاهی به آثار ماندگار نقاش سرزمین زخمی در تهران

به گزارش عصر آنلاین، به مناسبت درگذشت سلیمان منصور هنرمند ماندگار فلسطینی، نمایشگاهی از آثار این هنرمند با همکاری حوزه هنری و پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی برپا شده‌است.

نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» که متشکل از ۱۷ تابلوی نقاشی از زنده‌یاد سلیمان منصور نقاش فلسطینی است، تا ۲۲ مهر در گالری عالی میزبان بازدیدکنندگان است. این رویداد که با هدف آشنایی مخاطبان ایرانی با هویت هنری انسان فلسطینی برگزار شده است، شامل یک نشست تخصصی و اجرای یک اثر شهری در محورهای اصلی تهران نیز خواهد بود.

شکل‌گیری رویداد و مسیر مشترک نهادهای فرهنگی

محمدرضا وحیدزاده مدیر هنری نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» در گفتگو با خبرنگار مهر، درباره چگونگی شکل‌گیری و برگزاری این نمایشگاه، توضیح داد: برگزارکننده نمایشگاه، واحد تجسمی حوزه هنری است اما ما در پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی، پیش از این کتاب‌هایی با موضوع فلسطین منتشر کرده و در برخی آثارمان به زندگی‌نامه، کارنامه هنری و تحلیل آثار سلیمان منصور پرداخته بودیم؛ بنابراین تمایل داشتیم برنامه‌ای مجزا در این زمینه داشته باشیم. پس از آنکه مطلع شدیم واحد تجسمی در حال برگزاری چنین نمایشگاهی است، تصمیم گرفتیم این فعالیت‌ها را به صورت مشترک پیش ببریم.

وی بیان کرد: پس از مراسم افتتاحیه نمایشگاه، نشست تخصصی «حامل قدس» با حضور حسین عصمتی، مینو خانی و مهدی اصغری، به دبیری بنده برگزار شد. این نوع برنامه‌ها را به مناسبت درگذشت هنرمند فقید سلیمان منصور ترتیب دادیم؛ کسی که بسیار بزرگ و ماندگار در تاریخ هنر منطقه و بلکه جهان بود و هفته گذشته از دنیا رفت. این تکریم شامل برپایی نمایشگاه، برگزاری نشست تخصصی و همچنین اجرای یکی از آثار وی روی یکی از دیوارهای اصلی شهر تهران در اتوبان مدرس است.

سرنوشت پرمخاطره آثار در سایه جنگ و اشغال

وحیدزاده درباره اینکه آثار به نمایش درآمده در نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی» نسخه اصلی هستند یا خیر، گفت: باید اشاره کنم که این آثار نسخه‌های باکیفیتی هستند که به صورت فنی و بسیار خوب چاپ شده‌اند و نسخه‌های اصلی آنها در دسترس نیست؛ حتی خود هنرمند هم نسخه اصلی برخی از این آثار را نداشت. دلیل آن، زندگی پرفراز و نشیب و زیست هنری متفاوت سلیمان منصور است. بسیاری از آثار او در طول سال‌ها از بین رفته است. عمر هنری وی به اندازه عمر «هنر مقاومت» در سرزمین‌های اشغالی است و چون در تمام این سال‌ها درگیر مبارزات بوده و آثارش را زیر بمباران و در سایه تهدید نیروهای صهیونیستی، در شرایط سخت خارج از سرزمین‌های اشغالی خلق کرده و به نمایش درآورده است، بسیاری از آنها نابود شدند.

وی عنوان کرد: سلیمان منصور در شهرهایی چون لندن، پاریس و مکزیک نمایشگاه داشته که من در کتاب «نقاشی و اعتراض در سلیمان منصور»، شرح کامل تمامی این نمایشگاه‌ها و شرکت در آنها را آورده‌ام. برخی آثار سرقت شدند، برخی هنگام ورود به سرزمین‌های اشغالی توسط صهیونیست‌ها ربوده شدند و برخی دیگر در درگیری‌ها زیر آوار مانده و از بین رفتند.

بازتاب هویت بصری انسان فلسطینی در آینه هنر

این پژوهشگر هنری درباره جایگاه هنری سلیمان منصور در روایت فلسطین، توضیح داد: با وجود اینکه بسیاری از آثار اصلی موجود نیست اما سلیمان منصور هنرمندی بود که ما باید هویت بصری انسان معاصر فلسطینی را در آثار او جبران و دنبال کنیم. آثار او در جهان عرب بسیار مشهور و پرطرفدار است و انسان فلسطینی، خودش را در آیینه آثار سلیمان منصور باز می‌یابد. جهان شاید هیچ منبعی جز آثار این هنرمند فقید برای روایت هنری انسان فلسطینی، با تمام اندوه‌ها، غم‌ها، شادی‌ها، امیدها و زندگی سخت در اسارت تحت اشغال دولت صهیونیستی، پیدا نکند.

وحیدزاده بیان کرد: ما در این نمایشگاه، گزیده‌ای از آثار این هنرمند شامل تقریباً ۱۹ تا ۲۰ اثر را از میان کارهای متعدد او انتخاب کردیم. سلیمان منصور بسیار پرکار بود و در مضامین و سبک‌های مختلف اثر خلق کرد. من در کتاب‌های «نقاشی و اعتراض» و «نقش بر سنگ» به تفصیل به تحلیل، نشانه‌شناسی و سبک‌شناسی این آثار پرداخته‌ام. از میان آن حجم زیاد از آثار، تعدادی را برای آشنایی بیشتر مخاطب ایرانی گزینش کردیم که در نشست «حامل قدس» درباره آنها صحبت کردیم.

هنر به عنوان سلاحی در برابر روایت‌های دروغین

یکی از حاضران در افتتاحیه نمایشگاه «نقاش سرزمین زخمی»، ناصر ابوشریف نماینده جنبش جهاد اسلامی فلسطین در تهران بود که در گفتگو با خبرنگار مهر درباره برگزاری این نمایشگاه و تکریم هنرمند فقید فلسطین در تهران، بیان کرد: در ابتدا از این اقدام بزرگ سپاسگزاری می‌کنم. به نظر من این یک اقدام فرهنگی، هنری و سیاسی است که بسیار ارزشمند است. تهران و در واقع کشور ایران، گام بسیار بزرگی در این زمینه برداشته است. از دیدگاه ما فلسطینی‌ها، چنین اقداماتی صرفاً یک فعالیت هنری یا ابراز هنر نیست، بلکه یک «سلاح» در برابر رژیم صهیونیستی و به‌ویژه در برابر روایت‌های دروغین اسرائیلی- صهیونیستی است.

وی گفت: هنرمند عزیزمان که واقعاً اسطوره‌ای پایدار بود، ۵۰ سال تلاش کرد تا هویت مردم فلسطین را از طریق هنرش ترسیم کند. او رنج مردم فلسطین را به تصویر کشید و این نقش و نگارها را چه بر سنگ و چه بر دیوار، همراه با سایر هنرمندان فلسطینی، بر دوش کشیدند.

ابوشریف تصریح کرد: به باور من، این نمایشگاه یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی است که به مسائل فرهنگی و انسانی فلسطین خدمت می‌کند؛ چرا که فلسطین، بزرگ‌ترین مسئله انسانی و اخلاقی در قرن حاضر است.

پیوند عمیق فرهنگی میان ملت ایران و فلسطین

وی درباره ترسیم یکی از نقاشی‌های سلیمان منصور در اتوبان‌های اصلی تهران، اظهار کرد: در این مورد باید بگویم که احساس فرهنگی و انسانی در مردم ایران، احساسی ریشه‌دار، عمیق و بزرگ است. مردم ایران همواره انسان‌دوست بوده‌اند و این مسئله جدیدی نیست، بلکه در تاریخ هم، چنین بوده است. حتی ۲ سال پیش نیز نمایشگاهی از آثار این استاد در کنار سایر هنرمندان برگزار و از ایشان قدردانی و تکریم شد.

ابوشریف همچنین گفت: ایرانی‌ها ما را عادت دادند که همیشه پرچمدار فرهنگ و هنر باشند. این استادی که اکنون آثارش را می‌بینیم، از کسانی بود که مظلومیت مردم فلسطین را بسیار خوب به تصویر کشید و همیشه می‌گفت که زبان تصویر، زبانی جهانی است تا انسان بتواند از طریق هنر و فرهنگ، مظلومیت تمام مظلومان دنیا را بیان کند.

نماینده جنبش جهاد اسلامی فلسطین در تهران در پایان بیان کرد: برگزاری این رویداد، در واقع یک «روایت» است و در حال حاضر، روایت صادقانه، مهم‌ترین سلاح در برابر ماشین دروغگویی و دروغ‌پراکنی صهیونیستی است؛ ماشینی که شکستش در برابر روایت‌های فرهنگی صادقانه‌ای که شما نمایندگی می‌کنید، آغاز شده است.